Vijfendertig jaar geleden verraste de metropool Lille de wereld van stedenbouwkundigen, architecten en vele anderen met het project om de internationale TGV (Parijs, Londen, Brussel) naar het centrum van de agglomeratie te voeren en rond het nieuwe station Lille-Europe een nieuwe wijk Euralille met kantoren, hotels, winkels, woningen en culturele voorzieningen te bouwen. Regionale treinen, een volautomatische metro en nieuwe wegen brachten vlotte verbindingen met de diverse steden van de grensoverschrijdende regio en agglomeratie. Rem Koolhaas, Jean Nouvel, Christian de Portzamparc en Xaveer De Geyter zijn enkele van de ontwerpers die hun steen hebben bijgedragen. Velen van ons hebben die realisaties gezien, en/of hebben als toerist de oude stad (le Vieux Lille), de Villa Cavroix of de musea in Lille, Roubaix en Villeneuve d’Ascq bezocht. Maar er is veel meer.

De metropool Lille heeft een zeer lange traditie van stadsvernieuwing, herwaardering van oude wijken en hergebruik van verlaten fabrieksgebouwen. Met vallen en opstaan heeft ze ervaring opgedaan inzake sanering van vervuilde gronden, natuurbehoud en -herstel, bescherming van grondwatervoorraden, bevorderen van sociale mix en betaalbaar wonen, herhuisvesting, inspraakprocedures, culturele initiatieven, aantrekken van nieuwe bedrijfssectoren, etc. Omdat ze de samenwerking tussen bestuursniveaus en tussen private en publieke actoren hebben versterkt zijn TGV en Euralille ook stimulansen geweest om in al die domeinen de krachten te bundelen, hogere kwaliteitseisen te stellen en nieuwe vaardigheden te mobiliseren. In tegenstelling tot de TGV en Euralille verschijnen die realisaties echter minder vaak op glanzend papier. Het programma dat de VRP samen met de lokale actoren heeft samengesteld biedt de unieke kans om ze te ontdekken en om die deskundige actoren aan het woord te laten.
De metropool Lille is zowel vreemd als verwant. De deelnemers aan de studiereis zullen in Lille (en in Roubaix en in de andere bezochte gemeenten) een Vlaamse (of Belgische, als men wil) stad herkennen, die vergelijkbare problemen heeft, soms in wat hevigere vorm, maar die in haar Franse context ook heel eigen oplossingen zoekt en vindt.

We nemen u mee in de manier waarop deze steden inzetten op innovatieve woonvormen, participatieve stadsontwikkeling en duurzaam ruimtegebruik, en hoe ze omgaan met actuele stedelijke uitdagingen zoals betaalbaar wonen, sociale mix, herontwikkeling van industriële gebieden en beheer van stedelijk groen en water. We laten u kennismaken met het Foncier Solidaire-model, dat grond en woningen structureel betaalbaar houdt, en met habitat participatif-projecten, waar toekomstige bewoners samen hun woonomgeving vormgeven.

In Lille verkennen we de Rives de la Haute Deûle, een stadsontwikkelingsproject dat wonen, waterbeheer en publieke ruimte combineert, met Euratechnologies, een innovatief startupdistrict in dit gebied. Daarnaast bezoeken we grootschalige herontwikkelingsprojecten zoals Mons-en-Baroeul en het Concorde-project, waar sociale mix, publieke ruimte en duurzame principes samenkomen. Zo krijgt u een goed beeld van hoe beleid, ontwerp en innovatie samenkomen om kwaliteitsvolle en levendige stadswijken te creëren.

‍
In Roubaix staat een stadswandeling centraal langs diverse projecten en plekken die sociale en culturele dynamiek in de stad laten zien, van herontwikkelde industriële sites tot publieke en culturele voorzieningen. Tijdens deze wandeling ontdekken we onder meer La Condition Publique, een cultuur- en gemeenschapscentrum dat een voormalige fabriek transformeert tot een levendige ontmoetingsplek, en Le Pile van La Fabrique des Quartiers, waar bewoners actief meedenken en meewerken aan de ontwikkeling van hun wijk. Zo ervaart u hoe stadsontwikkeling en gemeenschapsopbouw hier hand in hand gaan.
‍

Ten slotte verkent de studiereis ook het beheer van stedelijk groen en water, met een bezoek aan Parc de la Deûle. Tijdens dit bezoek ontdekt u hoe landschapsontwerp, waterbeheer en recreatie samengaan binnen een (rand)stedelijke context. U krijgt bovendien inzicht in het concept van “villes gardiennes de l’eau”, waarbij lokale actoren en gemeenschappen actief bijdragen aan het beschermen en beheren van water en natuurlijke ruimte in de stad.
‍

Het programma combineert terreinbezoeken, stadswandelingen en interactieve ontmoetingen met lokale actoren, wat u de kans geeft om Lille en Roubaix op een dynamische en praktijkgerichte manier te ervaren. Bovendien doet u op die manier ook inspiratie op via concrete voorbeelden van innovatieve stedelijke oplossingen die u kunt meenemen naar uw eigen (werk)context.