Schepen van Brugge (naam nog te bevestigen)

Safaa Charafi (Urban Inclusion) is ruimtelijk planner en gespecialiseerd in gender, ruimtelijke rechtvaardigheid en klimaatadaptatie. Met haar bureau Urban Inclusion daagt ze opdrachtgevers uit om na te denken over voor wie steden worden ontworpen. Als vrouw, en als persoon met een andere huidskleur en iemand die een jaar zonder papieren in Brussel leefde, weet ze als geen ander hoe sociale en ruimtelijke uitsluiting werken.
In haar presentatie deelt ze praktische inzichten over de grootste uitdagingen en hoe die verankerd kunnen worden in beleid en ontwerp.

- Sociale grondrechten staan centraal in het lokaal sociaal beleid. Ze moeten ervoor zorgen dat iedereen toegang heeft tot de basisvoorwaarden voor een menswaardig leven. Maar wat kan ruimtelijke planning daaraan bijdragen?
- Stijn Oosterlynck (UAntwerpen) pleit voor de 'voorzienende stad': een stad waar alle bewoners toegang hebben tot de voorzieningen die ze nodig hebben om volwaardig aan het maatschappelijke leven deel te nemen. Welke rol spelen ruimtelijke keuzes daarbij? En hoe kunnen planners via de inrichting, programmering en organisatie van de ruimte bijdragen aan sociale inclusie in plaats van sociale uitsluiting?

Violette Schönberger (Falsework) is architect en stedenbouwkundige. In de eerste 15 jaar van haar carrière werkte ze als ontwerper voor verschillende bureaus en voor de gemeente Rotterdam. Samen met Tim Peeters richtte ze in 2022 het ontwerpbureau Falsework op. Daarnaast is Violette gastdocent aan de Rotterdamse Academie van Bouwkunst, ze schrijft over architectuur en stedenbouw op haar platform www.fromscratch.work en voor Architectenweb. Haar essay ‘Paradijs van imperfectie’ werd in 2019 beloond met de Geert Bekaertprijs voor de architectuurkritiek. Als ontwerper reflecteert ze over de verantwoordelijkheid die komt met het beroep – het ontwerpen van plekken die andere mensen zullen gebruiken. In haar presentatie bekijkt ze op verschillende schalen wat het kan betekenen om te ontwerpen met die verantwoordelijkheid in het achterhoofd. Architecten en ruimtelijk planners ontwerpen de coulissen van het leven; hoe maken we die leefbaar en inclusief?

Inzichten zijn mooi, maar commitment is essentieel. Panelleden delen hoe zij vandaag en morgen werken aan een inclusievere ruimte.

Sessievoorzitter: Luce Beeckmans (KULeuven)
De woningmarkt biedt weinig garanties op inclusie: er is een betaalbaarheidsprobleem en een mismatch tussen aanbod en behoeften. Om uit deze mismatch te geraken is er inzet nodig vanuit de (lokale) overheden én de private markt. In deze sessie kijken we naar mogelijke oplossingsrichtingen, zowel vanuit overheids- als vanuit privaat initiatief. Hilde Reynvoet (Stad Gent) en Koen Dalle (VIRO vzw, een sociale onderneming uit Brugge), delen hun aanpak.

- Maarten Loopmans zal een uiteenzetting geven over het debat rond de wenselijkheid en effectiviteit van de sociale mix in woonontwikkelingen.

- Sessievoorzitter: Joachim Declerck (Workroom)

- Deze sessie is voor patrimoniumbeheerders die hun vastgoed willen inzetten voor inclusieve ruimtes, maar de weg nog niet kennen. We verkennen methoden om de doelgroep in kaart te brengen. Een eerste stap is weten wie er nood heeft aan sociale infrastructuur. Roeland Dudal (Plek-werk Atelier) deelt inzichten vanuit het Broedplekken-traject in Brussel en het verkennend terreinwerk van Plek-werk. Jasmien Paridaens (Miss Miyagi) neemt ons mee in de tweede stap: de match maken tussen de sociale noden en de ruimtelijke kansen van het patrimonium. Samen met Anneleen De Bonte (Stadsmakersfonds) kijken we naar financiële en juridische constructies om projecten realiseerbaar te maken.

- Publieke ruimte bepaalt mee wie zich thuis voelt in de stad, wie gezien wordt en wie kan deelnemen aan het dagelijks leven. Toch vertrekken ruimtelijke processen nog te weinig vanuit de leefwerelden van bewoners. Wat vraagt het om stadsontwikkeling werkelijk vanuit die leefwerelden te benaderen? En welke rol kan sociaal werk daarin spelen?
- Vanuit onderzoek van AP Hogeschool (Marjan Moris) en eCO-CITY (Marlies Marreel) verkennen we de wisselwerking tussen sociaal werk en ruimte. We kijken hoe sociaal werkers bewust aan de slag gaan met plekken, buurten en hun ruimtelijke context, en hoe die context mee bepaalt hoe mensen er leven en sociaal werk vorm krijgt.
- Wie stadsontwikkeling inclusiever wil maken, botst daarbij op belangrijke vragen: hoe bereiken we bewoners die niet op participatiemomenten verschijnen? Hoe krijgen we zicht op ervaringen die niet spontaan worden uitgesproken en vermijden we dat steeds dezelfde stemmen worden gehoord? En hoe begrijpen we wat een plek werkelijk betekent in het dagelijkse leven van bewoners? We onderzoeken hoe sociaal werk kan helpen om op deze vragen een antwoord te bieden en zo kan bijdragen aan stadsvernieuwing die sterker vertrekt vanuit de leefwereld van bewoners. Opbouwwerkers van SAAMO Antwerpen maken dit concreet met ervaringen uit Ruimte publiek maken.

-Sessievoorzitter: Liesbeth Huybrechts (UHasselt)
-De sessie samen bouwen aan de stad reflecteert over het proces van sociaal inclusieve stedenbouw. Wie moet er mee aan tafel zitten? En op welke manier kunnen we de ervaringen en kennis van bewoners en gebruikers op een betekenisvolle manier inbrengen in ruimtelijk beleid en ontwerp? En welk soort ruimtelijke planning komt er voort uit een proces waar zij mee kunnen beslissen?
-Klara Vanstraelen (Endeavour) deelt haar inzichten uit de trajecten 'The Feminine City' en 'DNA van het dorp'.
-Jakob Vandevoorde (Endeavour) gaat dieper in op de uitdagingen die zij tegenkomen in participatietrajecten die ervoor zorgen dat de opgedane kennis niet wordt omgezet of niet structureel wordt verankerd.
-Griet Van Waes (stad Gent) legt vervolgens uit hoe de stad Gent via wijkstructuurschetsen toekomstvisies opmaakte voor verschillende wijken, steeds samen met de bewoners, handelaars, scholen en bedrijven.
-Dries Van Den Broucke en Nele Verhiest (Brugge) nemen ons vervolgens mee in de opmaak van het Beleidsplan Ruimte. De stad heeft hiervoor een participatief traject gelopen met burgers, middenveldorganisaties en verschillende diensten van de stad zoals de jeugddienst en de sociale dienst.

We vullen toegankelijkheid al te vaak in vanuit een technische blik: de breedte van deuren, de aanwezigheid van liften, hellingen en geleidetegels. Maar hoe krijg je toegankelijkheid nu echt ingebed in je ontwerp, zodat het niet enkel over de technische randvoorwaarden gaat maar ook over een positieve beleving?
Robin Julien (CT Steward) bekijkt die vraagstukken vanuit de principes van universal design (UD). Hij werkt met een universal design applicatie die ontwerpers inspireert om verschillende omgevingen te bekijken vanuit het oogpunt van verschillende groepen. Hoe navigeert bijvoorbeeld een slechtziende persoon over een plein met gemengde verkeersstromen?
- 'Toegankelijkheid en inclusief bouwen zijn eigenlijk niet meer dan ontwerpen vanuit het perspectief en de ruimtelijkheid van een wijde waaier aan gebruikers. Het is een attitude die je meeneemt doorheen het ontwerp- en bouwproces.’ (Robin Julien)
- Brecht Vandekerckhove en Boris Huyghebaert (Atelier Romain) zullen hun traject ‘Wonen in de tijd’ voorstellen en hun bredere aanpak rond inclusieve woonomgevingen toelichten. Daarbij komen twee belangrijke aspecten aan bod: enerzijds de betaalbaarheid van wonen en anderzijds de mogelijkheid om volwaardig deel te nemen aan de samenleving vanuit de eigen woonomgeving. Dit laatste omvat onder meer de nabijheid van voorzieningen, fysieke toegankelijkheid, de mogelijkheid om tot rust te komen en kansen om actief deel te nemen aan het leven in de woonomgeving.

- We nemen jullie mee op de fiets langs 30 jaar stadsontwikkelingsprojecten in de historische binnenstad. Een reis door de tijd waarin we de evolutie tonen van de Brugse stadsontwikkeling. We focussen daarbij op die evolutie en hoe gemeenschapsvorming en inclusie meer plaats kregen en mee de stad vorm gaven en verankerd raakten in de ontwikkeling van de stad.
- Begeleiding: Stad Brugge – Directie Ruimte en Economie, dienst Stadsontwikkeling

- Het Waterwijs project wil samen met de inwoners van het Magdalenakwartier de wijk vergroenen en verblauwen. Een sociaal-ruimtelijke lezing van de wijk vormt het startpunt om richting te geven aan de ontwikkeling van de wijk. We kijken door de ogen van de bewoners naar de wijk en doen suggesties tot verschillende strategieën voor ingrepen in de wijk. Deze strategieën zijn het eindresultaat van de zachte atlas.
- Ontdek tijdens de wandeling hoe de zachte atlas tot stand kwam, wat we doen om bewoners in beweging te brengen en hoe we de doelstellingen van het project willen verduurzamen en verankeren tot na afloop van het project.
- Begeleiding: Waterland vzw, projectpartner in het Waterwijsproject van Stad Brugge

- We gaan op stap en bezoeken een 4-tal projecten in de buurt van het BMCC met elk hun eigen verhaal. We bezoeken een participatieve herbestemming van een klooster, de transformatie van een oud hospitaal naar een toegankelijk en inclusief huis van en voor de Bruggeling, de verbindende infrastructuur voor voetgangers en fietsers en het begijnhof waarvoor een participatief traject is gelopen met focus op de integratie van onroerend, roerend en immaterieel erfgoed.
- Begeleiding: Toerisme Vlaanderen voor de Godelieveabdij, Dienst Facilitair Beheer van de Stad voor het Huis van de Bruggeling, Dienst Projectcoördinatie voor de herinrichting van de R30 en Dienst Facilitair Beheer en dienst Monumentenzorg van de Stad voor het Begijnhof.

In haar ambitienota zet Véronique Claessens o.a. betaalbaar en kwaliteitsvol wonen en een democratische en inclusieve publieke ruimte centraal. Met Labo Ruimte probeert ze werkbare antwoorden te vinden op de complexe vraagstukken die spelen op de woningmarkt. Die gaan over betaalbaar en kwaliteitsvol wonen, maar ook over de combinatie met de doelstellingen van de bouwshift en klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen. In de publieke ruimte ziet ze niet alleen het belang van de voortzetting van klimaatadaptatie, maar wil ze ook de sociale dimensie toevoegen aan de overwegingen: ontmoeting, gebruikservaring en herkenning zijn eveneens belangrijke randvoorwaarden. Vanuit haar ambitienota reflecteert ze op de inzichten van de dag en geeft ze haar visie mee voor de komende jaren.