VRP

Werelddag van de Stedenbouw 2026: Ruimte om mee(r) te doen

Werken aan sociale en inclusieve leefomgevingen

Stenen maken van een huis nog geen thuis. Een job of vrijetijdsbesteding is ook een plek voor contact. Publieke plaatsen zijn zoveel meer dan enkel mobiliteitsruimte. Hoe kunnen ruimtelijk planners bijdragen aan een meer inclusieve ruimte? En welk soort ruimte komt er voort uit processen en ontwerpen die écht rekening houden met de diversiteit aan personen die de omgeving regelmatig gebruiken? Wanneer wordt een wijk een warme buurt?

Met de Werelddag van de Stedenbouw 2026 duikt de VRP in de mens achter de ruimte. Hoe zorg je voor het kleine ontmoeten in monofunctionele woonwijken? Wat doet de buurtsuper, het sportveldje of het verenigingslokaal voor het contact tussen bewoners? En moeten we dat (ruimtelijk) plannen? Diversiteit aan mensen vraagt diverse functies en voorzieningen, verschillende woontypologieën, een inclusieve modal shift en zoveel meer.

Onze omgevingen zijn vaak afgestemd op de noden van personen die voldoen aan een bepaalde norm (mannelijk, able-bodied, wit,…). Wie niet voldoet aan die norm zal op zijn minst ongemak ondervinden of zelfs uitsluiting ervaren. Het is dus belangrijk dat ruimtelijk planners rekening houden met de diversiteit aan personen die uiteindelijk gebruik maken van hun ontwerpen of beïnvloed worden door hun beleidsbeslissingen. Hoe kunnen wijkanalyses of wijkstructuurschetsen helpen om meer inzicht te krijgen in de noden en behoeften? Welke impact heeft de relatie tussen publiek, privaat en gedeeld domein? Wie eigent zich een ruimte toe en wie krijgt het ‘recht op de straat’? Of het recht op (betaalbaar) wonen? Met dit congres toont de VRP verschillende perspectieven van ruimtelijke praktijken en hun sociaal-ruimtelijke impact op het welbehagen van (al) haar gebruikers.

Plenaire voormiddag (10:00 - 12:30)

Dagvoorzitter: Caroline Newton (TU Delft)

Verwelkoming

Schepen van Brugge (naam nog te bevestigen)

Ruimte om mee(r) te doen: waarom sociale inclusie centraal moet staan in de ruimtelijke planning

Een ervaringsdeskundige toont waar het vandaag fout loopt: wie buiten de norm valt, krijgt ook ruimtelijk vaak geen plaats.

Van symptoom naar systeem: sociale inclusie als structurele opdracht

Het gaat niet over individuele of lokale tekortkomingen, maar over structurele problemen in onze systemen: beleid, vastgoed en ruimtelijk ontwerp. Welke uitsluitingsmechanismen spelen een rol in de ruimtelijke planning?

Van inzicht naar impact: hoe werken we aan sociale inclusie op het terrein?

We werken nog te vaak met instrumenten die de status quo bevestigen. Met deze interventie kijken we naar tools en methoden om inclusieve(re) leefomgevingen te creëren.

Panel: Commitment in de praktijk

Ook al kennen we bovenstaande inzichten, toch is er nog steeds commitment nodig. De panelleden reflecteren over hoe zij vandaag en morgen inclusieve omgevingen vormgeven.

Deelsessies (13:30 - 15:30)

1. Wonen als motor: huisvesting als basis voor sociale inclusie

2. Toekomstgericht maatschappelijk vastgoed: lokale noden koppelen aan ruimtelijke kansen i.s.m. Workroom

3. De stad als leefruimte: het belang van publieke ruimte i.s.m. SAAMO, Stadskracht en eCO-CITY

4. Samen bouwen aan de stad: methodieken voor inclusieve ruimtelijke ontwikkeling

5. Ontwerpen voor keuzevrijheid en verbondenheid: voorbij een louter technische benadering

6. Brugge voor iedereen: een rondleiding langs sociale projecten

Plenaire afsluiting (16:00 - 16:45)

Véronique Claessens (Vlaams Bouwmeester) - reflectie vanuit haar ambitienota 2026-2030.